Het Volkshuisvestingsfonds: kansen voor betaalbaar wonen

Het Volkshuisvestingsfonds is in 2021 ingesteld door het ministerie van Binnenlandse Zaken als reactie op de aanhoudende woningcrisis. Het fonds heeft meerdere rondes gehad en stelt honderden miljoenen euro's beschikbaar aan gemeenten die te maken hebben met verouderde woningvoorraad, sociale problematiek of een groot tekort aan betaalbare woningen.

De gedachte is simpel: gemeenten weten zelf het beste wat er in hun wijk nodig is. Het fonds biedt middelen om projecten te realiseren die zonder dat geld niet van de grond zouden komen.

Hoe het fonds werkt

Gemeenten kunnen bij het Volkshuisvestingsfonds aanvragen indienen voor subsidie op woonprojecten. De bijdrage is bedoeld als aanvulling op andere financiering, niet als volledige dekking. In de praktijk wordt het fonds ingezet voor sloop en nieuwbouw van verouderde woningbouw, renovatie van bestaande huurwoningen, en de realisatie van nieuwe betaalbare koopwoningen op locaties waar dat commercieel niet haalbaar was.

De subsidie verlaagt de grondkosten of de onrendabele top van een bouwproject — het deel dat commercieel niet terugverdiend kan worden maar maatschappelijk wel gewenst is. Dat maakt het fonds relevant voor projecten die betaalbare woningen willen bouwen onder de marktprijs.

Welke gemeenten hebben er gebruik van gemaakt

In de eerste rondes van het fonds kwamen met name gemeenten in aardbevingsgebied (Groningen), krimpgebieden en aandachtswijken in aanmerking. In latere rondes is het bereik verbreed. Ook gemeenten in Overijssel hebben aanvragen ingediend en gehonoreerd gekregen.

Gemeenten als Enschede, Almelo en Deventer hebben via het volkshuisvestingsfonds middelen ontvangen voor herstructurering van bestaande wijken. In kleinere gemeenten wordt het fonds soms ingezet voor het realiseren van nieuwe betaalbare koopwoningen op een locatie die commercieel te weinig oplevert voor een reguliere ontwikkelaar.

Wat dit betekent voor kopers en initiatiefnemers

Het Volkshuisvestingsfonds is niet direct toegankelijk voor individuele kopers. Maar het is wel relevant voor initiatieven die betaalbare woningen willen realiseren via samenwerking met een gemeente. Als een gemeente bereid is een subsidieaanvraag in te dienen voor een project, kunnen de kosten voor de eindkoper aanzienlijk omlaag.

Dat maakt het fonds een relevant instrument voor collectieve woonprojecten zoals KoopBuurschap. Door samen te werken met gemeenten in Overijssel die actief zijn in betaalbaar wonen en bereid zijn het volkshuisvestingsfonds in te zetten, kunnen woningen gerealiseerd worden in een prijsklasse die anders niet haalbaar zou zijn. Dat is precies de route die het initiatief verkent.